2021-05-14

NOLA JANZTEN ZIREN HISTORIAURREKO GIZAKIAK?

 

NOLA JANZTEN ZIRETEN 


Ehiztariak zirenak animalien larruekin egiten zituzten laintziak beraunduago,ehunak egiten ikasi zuten 

Amerikar indiarrek ezkia eta beste zuhaitzekin osatzen zituzten haien ehunak. Egurrez edota hezurrez egindako jostorratzak erabiltze zituzten.

Ananeetatik kolore horia lortzen zuten,landareetatik berdea eta tipulen azaletik marroia.


BIZITZA

Herri gehienak bitziekin apaintzen ziren.

JANTZIA

Jantzi batzuen ehunak zuhaitz azalarekin egiten zituzten eta apaingarriak nakar eta kokoz.

OSAGARRIAK

Garai horretako jantziak orrazten bidez ebatzen ziren.Brontzezko orratzak kontzerbatzen dira.Oso landuak ziren.

ORRAZKERAK

Amerikar indioek historriaurreko orrazkera moduko egiten zituzten.Gorputzak oso ondo iraun dute hilobetan 1.500 urtetik gaur egunera.


MOMIFIKATUTAKO JANTZIAK


Egipton bakarrik direla ezaguna momiak?

Ez hori ez da egia. beste herri batzuetan ere momiak daude.Badago museo baten inut haurra 6 hilabetekoa.Hilobiratu izan zen 1.475 urtean groenandiako quilakitsoq izeneko leku batean.inut helduek bi galtza pare , Bi bota pare bata bestearen gainean, kamiks izenekoek.


1.990 urtean 5300 urtetako ehiztari bat topatu zuten alpeetako glaziar batean.Egurrezko arkua etta gezia zeramatzan sua egiteko.Bere tunika eta galtzak,orien gorriaren larruz egindako latoz forraturik euden honela beroagoak ziren. Txanoa sarrip eta azeriaren larruk eginekoak dira, jantzen ziren.


IARA MARTIN TALDE BERDEA 3. ZIKLOA

2021-05-07

Nire Sagarrondo Kuttuna

           🌳Nire Sagarrondo Kuttuna🌳

 Egun eguzkitsu eta lasai bat zen, uda, eta ni etxean nengoen. Bero handia egiten zuenez, piszinara joan nintzen. Asko dibertitu eta etxera buetatu nintzen. Nekatuta nengoen, eta ohean etzan nitzen. Begiak irekitzerakoan, nire aita agertu zen eskua sarratuz, eta galdetu nion:

-Zer daukazu eskuan?

Eskua zabaldu zuen eta hazi bat agertu zen eta galdetu nion:

-Zer da hau?

Eta berak: 

-Sagarrondo hazia.

Ni, korrika baten, hazia hartu eta landatu egin nuen

Hurrengo egunetan, behin eta berriro pentsatzen egoten intzen... Noiz haziko da? Noiz hasiko da...?

Egunero urezten nuen.

Aste bete pasatu eta pizka bat hazi zen. Oso pozik jarri nintzen.

Handik bi astera hostoak hasi zitzaizkion, eta saltoka hasi nitzen! Hurrengo egunean eskolara joan nintzenean, sagarrondo erraldoin bat ikusi eta pentzatu nuen:

-Eta nire sagarrondoa horrelakoa izango ote da?

Handik pasatzenzen zebilen ume batek esan zidan:

-Zure sagarrondoa oso txikia da, ja,ja...!!!

Orduan ni oso triste jarri nintzen, eta bi astetan ez uen urestatu.

Azkenean nire sagarrondo kuttuna hil egin zen, eta nire gelan egon nintzen negarrez. Horregatik ez nintzen atera nire logelatik egun oso batean, eta ondoren, nire aita agertu zen marrubizko hasi batekin, eta berriro ere landatzek gogo ikaragarriak izan nituen!


Nagore vazquez 

Talde urdina











KATTALIN AGIRRE

                                              🙎 KATTALIN AGIRRE🙎

 Kattalin aguirre emakume euskalduna 1897ko abuztuaren 28an Sara herrian jaio zen, Lapurdin,eta 1992ko uztailaren 22an hil zen Ziburu herrian.

                                                          COMETE SAREA

Bigarren Mundu Gerran Comete sarean parte hartu zuen.Dozenaka pertsonak parte hartu zuten Comete sarean,haien bizitza arriskatzen.

                                                        Zer da Comete sarea?

Europa gerran zegoen Alemaniako Hitlerren kontra.1940 Alemaniako Hitlerren estatu faxsistak Frantzia okupatu zuen. Honi"Frantziako okupazioa " deitzen zaio. Honen ondorioz,faxsismoa eta beldurra Frantziara ailegatu ziren.Ez zegoen askatasunik bizitzeko eta 

pentzatzeko ere ez. Hitler diktadore  bat zen,eta Frantzian ere agintzen zuen.Frantziako jende asko zegoen Hitlerren faxsismoaren kontra,baina oso arriskutsua zen hori esatea.Frantziako pertsona ausart batzuk antolatu ziren Hitlerren kontrako ekintzak egiteko.Mugimendu horri"Erresistentzia"deitzen zaio.Euskal heriko 800 pertsona inguru lagundu zuten erresistentzian.

                                     Zer egiten zuten Comete sarekoek?

Lan arriskutsua egiten zuten.Inglaterratik etorritako hegazkin batzuk erasotzen zituzten.Orduan Euskal Herrian erortzen ziren hegazkinlariei laguntzen zieten.Pilotuei janaria,arropa,oinetakoak eta abar emoten zizkieten.Euskaldun asku aritu ziren hegazkinlariei lagutzen.Bidasoako muga pasatzen ere laguntzen zieten.Gerra pasatuta,omenaldi ugari asko jaso zuen Kattalinek emandako laguntzagatik.Hegazkinlari asko salbatu zuten.

 IKER BIKANDI TALDE MOREA







2021-04-30

El coleccionista de nuves

Desde siempre, a la gente le ha dado por coleccionar cosas. Yo recuerdo haber hecho colecciones de cromos de todas clases, que luego pegaba en albumes. Los tenia de animales salvajes, de dibujos animados, de deportistas... Y hay mucha gente que colecciona sellos, monedas, cuadros...


El otro dia me entere de que un señor coleccionaba botones y otro veletas de campanario. ¿ Y qué me decis de esa mania de los adultos de guerdar billetes de banco, sin importarles que esten repetidos? Pues bien, nada de eso me sorprende. Lo que si me causo extrañeza fue saber que hay un señor que colecciona nubes. Si, si habeis oido bien: he dicho NUBES.


Este curioso personaje vivia en una casita de madera que se habia construido en lo mas alto de la montaña. Amaba el campo, los pajaros, la nieve...; pero sobre todo amaba las nubes.


Cada día cogía su telescopio y se quedaba mirando una nube, se quedaba con una cara muy rara cada vez que las nubes iban cambiando de forma o se desacian. Se fijaba mucho en la forma de una nube, y si le gustaban cogia una camara y sacaba una foto para copiarlo con mucho detalle, depues, en su cuaderno.



Un dia cualquiera Rubén, asi se llamaba el coleccionista de nubes, miró al cielo, con una mueca rara en la cara, volvió a fijarse mejor. ¡Pero nada! ¡No había nubes!

Miro el tiempo en diferentes paginas web y en todas decia que iba a haber bastantes nubes.


Los proximos dias, igual, en internet decia que iba a haber nubes, pero nada. Rubén bajo de su cabaña y decidio ir al pueblo.

Cuando llegó la gente se acercó y le dijo:

-¡Rubén!¡Rubén!¡¿Qué ha pasado?! ¡¿Dondé estan las nubes?!

Rubén no sabia qué decir, pero pregunto:


-¿Porqué yo deberia saberlo?

La gente más alarmada todavía empezó a hacerse grupitos y a comentar la situacion.


Y, de repente una pregunta salio de la cabeza de varios aldeanos:

-¡¿Comó va a llover sin nubes?!

Al fin y al cabo las tierras se secarían, no podrian bañarse, ni beber... ¡SE MORIRIAN TODOS!



La gente chillando dejaban alucinados a Rubén, tenia que averiguar que pasaba. Antes de que pudiera decir nada un abuelo y un niño empezaron a cantar, ¡Cantaban FATAL! Todos se taparon las orejas como podian, algunas persoas empezaron a llorar del horrible ruido, pero...


¡TODOS ALUCINARON CUANDO ESTABAN CUBIERTOS DE AGUA DE LLUVIA!


   AMAIERA


 Ane Astobiza Zarandona

Talde Morea 


Sylvia Earle itsas-biologa

Bazen behin neska bat gauean urperatzen gustatzen 

zitzaiola, ozeanoa ilun zegeonean. "Gauez, goizez

ateratze ez diren arrain batzuk ateratzen dira".

 Esaten zuen. Bere izena Sylvia zen. 

Sylvia urpekari talde bat gidatzen zuen eta

urperatzera edozein ontzietan ateratzen zen. Modu

horretan ozeanoa primeran ezagutu zuen.


Kasko handia zuen baina inguratzen zen

guztia osos ondo ikusi ahal zuen. Kostatik hamar

kolometrotara ausartzen zen urperatzen, edozein

baino gehiago.


Han itsas hondoan oso ilun zegoen eta bakarrik 

urperatzen lanpara bati ezker ikusi ahal zituen. Sylvia

itsas hondoan ipini zuen eta esan zuen: "-Ozeano

barik mundua ez zen bizitzarik egongo. Ez zen egongo giazakirik,

ezta animalirik ere, ez oxigenorik, ezta landarerik".


Sylviak ezkutatuko korronteak aurkitu zituen baita ere,

urpeko landareak eta sakoneko arrainak. -"Itsasoa zaindu

behar ditugu. Esaten ditugu.

1935eko abustuaren 30an jaio zen {A.E.B}




2021-04-23

Descripcion de un lugar EZCARAY

 El lugar que voy a describir es Ezcaray.

Ezcaray esta en la Rioja. Es un pueblo muy bonito al que en un verano suele ir muchas extranjeros. Un dia me encontre en Ezcaray con unas turistas da, Inglaterra!

En Escaray tambien hay un restaurante muy conoido ``El comilon´´ y ¡ dan los espaguetis mas ricas del mundo!

En Ezcaray tambien hay una estacion de esqui pequñita, Valdezcaray, pero parece que es muy diverdida.

En Ezcaray no tengo amigos/as en cambio hermano beñat tiene muchos. Uno de sus amigo  s es amigo de uno de Masterchef, que se llama Mendikuti.

En Ezcaray las casas son de piedra y bastante antuiguas. Las cosas mas viejas estan en el casco viejo pero anque sean antiguas stan muy bien cuidadas. Los soportabes suelen ser iguales como las de Durango, pero hay otras que so diferentes  hace que Ezcaray sea ma bonito. Hay muchas librerias y cada vez que voy a Ezcaray suelo comprarme un libro. Las librerias de Ezcaray son muy bonitas. El escaparent suele estar lleno de libro y dentro de la libreria ¡Ni os cuento! Parece un mundu de libros y lo mejor es que los libros son muy interesantes.

En otros pueblos, no Ezcaray pero en la Rioja tno amigos/as y familiares: Garazi que suele estar en casalareina,mis primas en Santo domingo...

Ezcaray por las mañanas es muy tranquilo y aunque sea verano suele hacer fresco, sobre todo.

Lo que se puede hacer y lo que suelo hacer en Ezcaray son muchas cosas. Nosotras alquilamos bicis y fuimos por un camno bastante largo pero a la vez muy bonito. Tambien se puede ir a esquiar a Valezcaray . Yo nunca he ido a esquiar, pero parec que es muy ¡divertido! Y algun dia probare.


                                                                                           
                                   Izaro Tapiz Garamendi

                                          Talde Urdina                                                                                          

Katalina Erauso

                                                                    Katalina Erauso 



Donostian jaio zen XVII.mendean.Monja Alfereza izenarekin esagutzen zuen jendeak.Miguel Erauso eta Maria Perez Galarraga ziren bere gurasoak.

Haurtzaroa: 👧👶

Lau urterekin,gurasoak Katalina eta bere bi ahizpak komentu batean sartu zuten.Hamabi urterekin  komentutik alde egin zuen.Monja jantziekin gizon jantziak egin zituen eta horrela alde egin zuen komentutik.Handik aurrera gizon jantziekin ibili zen eta Francisco de Loyola izena ipini zen.


Naagusiaroa:  👩

Gazteizera joan zen lehenengo bizitzera,ondoren Valladolidera eta azkenik Bilbora.Bilbon zegoela espetxera joan zen lehenengo aldiz.Azkar haserretzen zen eta gainera gaztetatik armak gustoko zituen.


Amerikako bidaia: 🚢✈✈

Lizarran eta Donostian ibili ostean,1.603 an Amerketara joan zen.GArai horretan euskaldun askoAmeriketara joaten ziren aberasteko.Osabaren itsasontsian joan zen,mutiko laguntzaile moduan.Osabak kontratatu zuen,baina gizonez jantzita zegoenez ez zuen esagutu.Heldu baino arnago,osabari 500 txampon lapurtu eta alde egin zuen.Katalina gizonez jantzita jarraitu zuen beti.


Amerikan bizitza:🗽🗽

Lehen gauza egiten,lana topatzea izan zen,eta bertan zeuden euskaldunen laguntzaz lortu zuen.Perun janari denda batean egon zen lanean,baina askotan jendearekin sartzen zen eta borroka ugari izan zituen.

Berari buruz idatzitako egunkarietako artikuluekk saten dute,bikote onaren fama zuela,emakumeen artean.

Txilera joan zen eta hor soldadu egin zen.


Txilen gerlali:👮👮

Txilen gerran ibili zen 1.600 soldaduekin.Kapitaina,Miguel Erauso bere anaia zen,eta anaiak ez zuen inoiz Katalina ezagutu.Eztabaida batean,indigenek beste herrialde batera bota zuten Miguel Erauso.Indigenekin oso biolentoa zen Katalina.

Hainbeste bailen ondoren eta ausardiagatik,Katalinari soldadu izendatu zuten.

Hain ohikoak zuten liskarretako baten ostean,Miguel anaia hil egin zuen Katalinak.


Argentina,Bolibia eta Peru:

Argentinara alde egin behar izan zuen,gero Bolibiara eta azkenk Perura.


Emakumea zela jakin zutenean:👩👩

Perun liskar batean zauri larriak izan zituen.Guanamangako apaizaren etxera eraman zuten sendatzeko.Hil zorian zegoela,emakumea zela aitortu zuen.Apaizak ez zion sinesten eta emagin bateri deitu zion egiaztatzeko.Biluztu hondoren emagnak egiaztatu zuen emakumea zela.


Hiru urte beranduago: 👵👵

Bere istorioa berehala egin zen ezaguna munduan.Osatu ondoren autobiografia idatzi uen.Mexikora joan zen bizitzera eta Antonio Erauso izena hartu zuen betiko.Mexiko hil zen 1.650 ean.


Maider Legorburu  (3.ziklo.Eskia gela)

Talde Morea